عضو شوید
عضویت سریع
آمار مطالب
آمار بازدید
اگر تخمك لقاح يافته در هر جاي ديگري غير از داخل رحم جايگزين شود، بارداري نابجا يا خارج از رحم اتفاق مي افتد. حدود 50 درصد حاملگي ها به اينصورت پايان مي يابند.
در حالت عادي بعد از اينكه تخمك بارور مي شود به حركت خود كه از تخمدان شروع شده بود ادامه مي دهد تا از لوله به رحم برسد و بر روي ديواره حفره رحمي جايگزين شود. اگر به دلايل مختلف مثل تنگي لوله هاي رحمي بر اثر چسبندگي ناشي از عفونت يا جراحي هاي شكمي اين حركت متوقف شود، تخم لقاح يافته ممكن است در محل تنگي لانه گزيني كرده و به رشد خود ادامه دهد. از آنجا كه اكثر بارداريهاي خارج رحمي در يكي از لوله هاي رحم رخ مي دهند آنرا بارداري لوله اي نيز مي نامند. با احتمال بسيار كم ممكن است بارداري خارج رحمي در محلهاي ديگري نيز ديده شود. ساير مكان هاي احتمالي جايگزيني عبارتند از : تخمدان، دهانه رحم و يا بخش هاي ديگر شكم، در موارد نادر همراه با يك بارداري رحمي يك تخم ديگر نيز در جايي خارج از رحم جايگزين مي شود؛ البته اين اتفاق در IVF كه تخمكها بطور مصنوعي لقاح يافته و به داخل رحم تزريق مي شوند ديده مي شود.
هيچ راهي براي جابجايي محل تخم و انتقال و كاشتن آن در رحم وجود ندارد بنابراين تنها راه درمان ختم حاملگي است. اگر بارداري خارج رحمي به موقع تشخيص داده نشود و مورد درمان قرار نگيرد، با رشد سلولي و بزرگ شدن جنين احتمال پارگي لوله هاي رحمي وجود دارد. اين واقعه با درد شديد و خونريزي همراه است و يك اورژانس پزشكي محسوب مي شود. متاسفانه در چنين حالتي آسيب جدي يا از دست دادن كامل لوله رحمي اتفاق مي افتد. در اين شرايط اگر درمان سريع مقدور نباشد خونريزي شديد داخلي حتي منجر به مرگ نيز خواهد شد.
عوامل افزایشدهندهٔ حاملگی خارج رحم
حاملگی خارج رحم ممکن است برای هر زنی رخ دهد، حتی اگر آنها فاقد عوامل خطرساز شناختهشده برای این عارضه باشند. با این حال، برخی زنان بیشتر در معرض ابتلا هستند. برخی از عواملی که احتمال حاملگی خارج رحم را افزایش میدهد عبارت است از:
جراحیهای مشکل لولههای رحم: جراحیهای مرتبط با مشکل لولههای رحم یکی از علتهای احتمال وقوع حاملگی خارج رحم است.
سابقۀ قبلی حاملگی خارج رحم: پس از تجربۀ حاملگی خارج رحم، احتمال وقوع مجدد آن در بارداری بعدی ۱۰ درصد است. اگر سابقۀ دو یا چند حاملگی خارج رحم داشته باشید، احتمال وقوع مجدد آن حداقل یک به چهار است.
عفونت در دستگاه تناسلی فوقانی: این بیماری به نام التهاب لگن (PID) نامیده میشود و اغلب به دلیل درمان نشدن بیماریهای آمیزشی مانند سوزاک یا کلامیدیا ایجاد میشود. با توجه به این که در برخی موارد این بیماری هیچ علامتی ندارد، ابتلا به هر یک از بیماریهای آمیزشی میتواند خطر ابتلا به حاملگی خارج رحم را افزایش دهد، حتی اگر شما از وجود بیماری التهابی لگن آگاه نباشید.
مسائل مربوط به باروری: ناباروری در مواردی به دلیل آسیبدیدگی لولههای رحم است. اگر در زمان درمان این نوع ناباروری باردار شوید، احتمال وقوع حاملگی خارج رحم بیشتر از حالت عادی خواهد بود.
ابتلا به آندومتریوز: این بیماری ممکن است باعث ایجاد زخمی شود که بر لولههای رحم تأثیر بگذارد و خطر بروز حاملگی خارج رحم را افزایش دهد.
بارداری بعد از ۳۵ سالگی: افزایش سن، خطر حاملگی خارج رحم را افزایش میدهد. این امر میتواند به دلیل تغییر در نحوۀ عملکرد لولهها با افزایش سن زنان باشد.
مصرف دخانیات: مصرف سیگار میتواند خطر حاملگی خارج رحم را افزایش دهد. اعتقاد بر این است که مصرف سیگار عملکرد طبیعی لولههای رحم را مختل میکند.
چه عواملي مي تواند خطر بارداري خارج رحمي را افزايش دهد؟
بارداري خارج رحمي در هر خانم در دوره فعاليت جنسي ممكن است رخ دهد، اما بعضي شرايط احتمال وقوع آنرا افزايش مي دهد.
در 10 سال گذشته، تعداد بارداري هاي خارج رحمي تقريبا سه برابر شده است و اگر شما شرايط زير را داشته باشيد اين احتمال بالا مي رود:
* بارداري بعد از بستن لوله ها (يك جراحي براي جلوگيري از باردراي دائم)
* انجام هر نوع عمل جراحي در ناحيه لگن. بخصوص اگر بعد از بستن لوله هاي رحمي با انجام يك جراحي ديگر اقدام به باز كردن آنها كرده باشيد اين خطر بسيار زياد است. با اين حال بعد از جراحي هاي كيست تخمدان و فيبروم، برداشتن آپانديس، يا حتي سزارين قبلي اين احتمال بالا مي رود.
* سابقه بارداري خارج رحمي
* اگر مادر شما حين بارداري شما داروي دي اتيل استيل بسترول يا DES مصرف كرده باشد.
* اگر در حين داشتن IUD باردار شده باشيد. معمولا IUD يك روش خوب جلوگيري از بارداري است و تا 99 درصد مانع از بارداري مي شود. نكته مهم اين است كه اثر جلوگيري آن در بارداري هاي داخل رحمي است. بنابراين وجود IUD باعث بارداري خارج رحمي نمي شود بلكه اگر قرار باشد بارداري خارج رحمي اتفاق بيافتد به احتمال كمتري از يك بارداري طبيعي مي تواند از آن جلوگيري كند.
* آسيب ديدگي لوله ها ناشي از ابتلا به عفونتهايي كه مي توانند موجب التهاب و عفونت لگن يا PID شوند. بيماريهاي مقاربتي بخصوص عفونت با كلاميديا و بيماري سوزاك حتي اگر علائم واضحي براي شما نداشته باشند ممكن است سبب درگيري لوله ها شوند.
* اگر قبلا تشخيص ناباروري براي شما داده شده و يا درمان شده ايد. از آنجا كه برخي از ناباروري ها به علت اختلال در لوله هاي رحم رخ مي دهند، در اينصورت شما نسبت به افراد عادي احتمال بيشتري براي بارداري خارج رحمي داريد.
* احتمال وقوع بارداري خارج رحمي در خانمهاي مسن تر بيشتر است. برخي مطالعات نشان مي دهد كه كشيدن سيگار و استفاده مرتب از دوش واژينال نيز اين خطر را افزايش مي دهند.
با ديدن چه علائمي بايد به بارداري خارج رحمي شك كرد؟
علائم بارداري خارج رحمي معمولا در هفته هاي 6 و 7 حاملگي توسط خانمهاي باردار كشف مي شوند، اگر چه برخي نيز اين علائم را حدود هفته چهارم دارند. در گروهي نيز بارداري خارج رحمي تا قبل از اينكه سونوگرافي سه ماهه اول بارداري انجام شود تشخيص داده نمي شود.
علائم ممكن است از فردي به فرد ديگر تفاوت داشته باشد و اين بستگي به محل قرار گيري تخم نيز دارد. بهترين حالت اين است كه بارداري خارج رحمي در مراحل اوليه و با كمترين علائم تشخيص داده شود تا از خطر پارگي لوله و خونريزي شديد جلوگيري بعمل آيد. با اين حال گاهي علائمي واضحي وجود ندارد. در بارداري خارج رحمي معمولا تستهاي خانگي حاملگي مثبت نمي شوند، بنابراين اگر ظن قوي به حاملگي داريد و حتي بعد از تاخير در پريود تست شما مثبت نشده است بهتر است براي انجام بررسي به پزشك مراجعه كنيد.
اگر هر يك از علايم زير را بخصوص در 12 هفته اول بارداري مشاهده كرديد فورا با پزشك خود تماس بگيريد:
* درد يا گرفتگي در ناحيه شكم يا لگن. معمولا درد ناگهاني، ثابت و شديد است اما ممكن است در اوائل بصورت گهگاه و متوسط باشد. ممكن است درد را فقط در يك سمت از شكم احساس كنيد و نيز مي تواند به قسمتهاي ديگر هم كشيده شود. احتمالا تهوع و استفراغ نيز به همراه دارد.
* درد بخش تحتاني شكم به هنگام لمس يا زماني كه سرفه مي كنيد يا در حين حركات روده ها و اجابت مزاج.
* خونريزي يا لكه بيني قهوه اي. ممكن است فكر كنيد كه پريود شده ايد بخصوص اگر انتظار بارداري نداشته باشيد. خونريزي ممكن است بصورت مداوم يا منقطع باشد.
* درد شانه در يك سمت بخصوص وقتي كه دراز مي كشيد بدليل پاره شدن لوله و تحريك صفاق در ناحيه اي بين سينه و شكم رخ مي دهد. اين علامت براي اقدام در جهت درخواست درمان سريع پزشكي بسيار مهم است.
* اگر لوله رحم پاره شود ممكن است ضعف، گيجي يا غش كردن بدليل از دست دادن خون و شوك نيز رخ دهد.
بارداري خارج رحمي چطور تشخيص داده مي شود؟
از آنجا كه امكان وجود بسياري از علايم فوق در يك بارداري طبيعي نيز هست، تشخيص بارداري خارج رحمي براي پزشك آسان نيست. بنابراين از روشهاي زير در تشخيص آن كمك گرفته مي شود:
آزمايش خون و اندازه گيري مقدار HCG در خون. در يك بارداري طبيعي مقدار گنادوتروپين جفتي انساني HCGبه سرعت افزايش مي يابد و اگر سطح HCG آن طور كه انتظار مي رود افزايش نيابد، به وجود نوعي بارداري غير طبيعي مشكوك مي شويم. در صورت وجود بارداري خارج رحمي، ممكن است سطح HCG افزايش يابد ولي در سونوگرافي، هيچ نشانه اي مبني بر بارداري درون رحم ديده نمي شود.
معاينه داخلي از طريق واژن. احتمالا دهانه رحم بسيار دردناك بوده و ممكن است در معاينه توده اي در ناحيه لوله ها و خارج از رحم لمس شود.
سونوگرافي. سونوگرافي راه خوبي براي تشخيص بارداري خارج رحمي است. ممكن است با سونوگرافي بتوان بارداري لوله اي را درون لوله فالوپ مشاهده كرد. پزشك ممكن است بدليل پارگي لوله يا خونريزي، مقداري خون در حفره شكم ببينيد و يا توده اي در ناحيه لوله فالوپ يا تخمدان قابل مشاهده باشد.
ممكن است حتي با نجام آزمايشات فوق تشخيص قطعي امكانپذير نباشد. گاهي در سقط نيز علائمي مشابه ديده مي شود. بنابراين ممكن است پزشك فرد را تحت نظر بگيرد يا درخواست لاپاروسكوپي نمايد. با استفاده از لاپاروسكوپي، بهتر مي توان بارداري خارج رحمي را تشخيص داد. برش هاي بسيار كوچكي در ناحيه ناف و بخش تحتاني شكم ايجاد مي شود و پزشك داخل شكم و اعضاي لگني را با وسيله كوچكي به نام لاپاروسكوپ مشاهده مي كند. با اين روش مي توان محل بارداري خارج رحمي را پيدا نمود.
بارداري خارج رحمي چطور درمان مي شود؟
روش درمان به زمان تشخيص و اينكه تشخيص چقدر قطعي باشد و همچنين به اندازه جنين و تكنيكهاي در دسترس بستگي دارد و هدف پزشك خارج كردن جنين و حفظ توانايي باروري است.
درمان این عارضه با دقت در تشخیص آن، بزرگی جنین و امکانات موجود پزشکی در ارتباط است. روشهای درمانی حاملگی خارج رحم در زیر آمده است:
درمان دارویی: اگر پزشک تردیدی در مورد حاملگی خارج رحم نداشته باشد و جنین نیز نسبتاً کوچک باشد، ممکن است پزشک از درمان دارویی استفاده کند. در این روش دارویی به نام متوترکسات (Methotrexate) برای فرد تجویز میشود. این دارو که از طریق عضله تزریق میشود، به وسیلۀ جریان خون به جنین میرسد و باعث توقف رشد سلولهای جفت و در نتیجه پایان یافتن بارداری میشود و با گذشت زمان، سلولهای جنین جذب بدن شما میشود. با آغاز اثربخشی دارو، ممکن است کمی درد شکم یا گرفتگی ماهیچهها و احتمالاً تهوع، اسهال و استفراغ داشته باشید.
در این مدت باید از مصرف الکل، مسکنهای غیراستروئیدی ضدالتهابی مانند ایبوپروفن، آسپرین و ناپروکسن و هر مولتیویتامین یا مکمل دیگر حاوی فولیک اسید و همچنین رابطۀ جنسی، فعالیتهای شدید و نور خورشید پرهیز شود. پس از آن، برای بررسی سطح هورمون hCG و اطمینان از حذف حاملگی خارج رحم باید چند آزمایش خون انجام شود. این آزمایشها تا زمانی که سطح هورمون به صفر برسد، معمولاً چند هفته ادامه خواهد یافت. اگر در مدت درمان دارویی، هر گونه نشانهای مانند درد شدید شکم، درد شانه، خونریزی شدید یا نشانههای شوک مانند نبض ضعیف، تپش قلب، رنگپریدگی پوست، سرگیجه یا غش داشتید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
جراحی لاپاراسکوپی: اگر فرد در مرحلهای از بارداری باشد که دیگر درمان دارویی مؤثر نیست یا درد و خونریزی داخلی شدید وجود داشته باشد یا فرد مبتلا به بیماریای است که امکان استفاده از درمان دارویی امکانپذیر نباشد، نیاز به عمل جراحی است. اگر وضعیت فرد پایدار باشد و جنین نیز به اندازۀ کافی کوچک باشد، میتوان آن را از طریق جراحی لاپاراسکوپی خارج کرد. متخصص زنان و زایمان میتواند لولههای رحم را با استفاده از دوربین کوچکی که از طریق برش باریک ناف وارد شکم شده است، بررسی و در صورت نیاز، جنین یا بافت باقیمانده را خارج کند. در این روش، امکان حفظ لولههای رحم وجود دارد.
با این حال اگر آسیب لولهها جدی باشد یا فرد خونریزی شدیدی داشته باشد، ممکن است نیاز به خارج کردن لولۀ رحم نیز باشد. جراحی لاپاراسکوپی نیاز به بیهوشی عمومی، تجهیزات ویژه و جراح باتجربه دارد و بهبودی کامل آن در حدود یک هفته به طول میانجامد. در این روش نیز مانند درمان دارویی، نیاز به چند آزمایش خون پس از عمل جراحی برای بررسی سطح هورمون hCG و اطمینان از حذف کامل حاملگی خارج رحم است. این آزمایشها تا زمانی که سطح هورمون به صفر برسد، حدود چند هفته ادامه خواهد یافت.
جراحی شکمی: در برخی موارد، در صورت وجود زخم گسترده یا خونریزی شدید در شکم و همینطور اگر جنین بیش از حد بزرگ باشد، نمیتوان از تکنولوژی لاپاراسکوپی استفاده کرد. در این حالت، نیاز به عمل جراحی شکمی دارید. برای این عمل، داروی بیهوشی به شما تزریق میشود و متخصص زنان و زایمان پس از باز کردن شکم، جنین را از آن خارج میکند. در این روش نیز مانند جراحی لاپاراسکوپی، امکان حفظ یا خارج کردن لولۀ رحم بسته به وضعیت بیماری است. پس از عمل، نیاز به شش هفته استراحت دارید. در زمان التیام زخم ممکن است احساس نفخ و درد شکم یا ناراحتی داشته باشید.
اگر Rh خون مادر منفی باشد، پس از درمان حاملگی خارج رحم، پادتن Rh به شما تزریق خواهد شد، مگر این که Rh خون پدر کودک نیز منفی باشد.
آيا بعد از يك بارداري خارج رحمي مي توان يك بارداري طبيعي و سالم را تجربه كرد؟
بله. هر چه زودتر بارداري خارج رحمي تشخيص داده و درمان شود صدمات كمتري به لوله هاي رحم وارد شده و شانس يك حاملگي عادي را در آينده افزايش مي دهد. حتي اگر خانمي يكي از لوله هايش را از دست بدهد باز هم مي تواند مادامي كه يك لوله رحم سالم دارد بطور عادي باردار شود. با اين حال در آينده به محض آگاهي از بارداري بايد به پزشك خود اطلاع دهد تا سونوگرافي زودهنگام و بررسي هاي لازم انجام شود.
جاي اميدواري است كه اگر تحت شرايطي خانمي هر دو لوله رحم خود را از دست بدهد، مي تواند از روشهاي درمان ناباروري مانند IVF براي قرار دادن تخمك لقاح يافته در محل مناسب استفاده كند و دوران بارداري را بگذراند.
احتمال وقوع يك بارداري خارج رحمي ديگر چقدر است؟
بطور كلي اين احتمال حدود 10 تا 15 درصد است، بسته به اينكه علت اولين بارداري خارج رحمي چه بوده و از چه روش درماني استفاده شده است. در واقع اگر دليل اوليه شما عفونت و انسداد لوله اي باشد ممكن است همان تاثير را بر لوله رحم ديگر شما گذاشته باشد و در اين حالت ممكن است احتمال وقوع مجدد آن به 85 تا 90 درصد نيز برسد.پ
با غم از دست دادن و سوگ ناشي از اين حادثه چه بايد كرد؟
اين تجربه ممكن است براي شما خيلي ناراحت كننده باشد، به هر حال شما يك بارداري را از دست داده ايد و اين برايتان سخت است كه بخواهيد دوباره حامله شويد. بعلاوه ممكن است تحت يك عمل جراحي قرار گرفته باشيد و در دوران نقاهت آن بسر مي بريد و تغيرات هورموني سريع نيز ممكن است حالت كلافگي و افسردگي در شما ايجاد كرده باشد. بنابراين بهتر است قبل از اينكه بخواهيد دوباره باردار شويد فرصت كافي به خود بدهيد تا از نظر جسمي و بخصوص از نظر عاطفي به وضعيت مطلوبي برسيد. بسياري از متخصصين توصيه مي كنند كه حداقل 3 ماه صبر كنيد تا بدن شما شرايط سلامتي را بدست آورده باشد. (به ياد داشته باشيد كه ريسك بارداري خارج رحمي مجدد حتي بعد از اين 3 ماه كاهش نمي يابد و به عواملي بستگي دارد كه قبلا به آن اشاره شد.) به هر حال ممكن است شما براي بارداري بعدي بسيار مشتاق باشيد و يا برعكس وحشت زده و محتاط شويد.
در عين حال همسر شما نيز ممكن است غمگين باشد و احساس درماندگي كند و در اين شرايط نداند كه چطور بايد عواطف خود را بيان كرده و از شما نيز حمايت كند. اين واقعه ممكن است زندگي مشترك شما را تحت فشار قرار دهد و از سوي ديگر ممكن است بتوانيد از اين فرصت براي نزديكتر شدن به هم استفاده كنيد؛ بيشتر در مورد احساسات و نگرانيهايتان و آنچه فكر مي كنيد با يكديگر صحبت كنيد. خيلي خوب است اگر به يك مشاور روانشناسي يا روانپزشك براي كمك در تسريع بهبودي از اين سوگ مراجعه كنيد.
چگونه می توان از بارداری های خارج رحمی پیشگیری کرد؟
– بانوان عزیز باید نظارت کامل بر بهداشت بارداری خود داشته باشند، مخصوصا اگر باردار هستند و یا به زودی قصد باردار شدن را دارند، باید از هر گونه بیماری های منتقله از راه جنسی مانند سوزاک و … پیشگیری کنند.
– از هر گونه شرایطی که منجر به زخم و آسیب لوله های فالوپ می شود، پرهیز کنند.
– اگر قصد باردار شدن دارید و در عین حال سیگار مصرف می کنید، باید بدانید خود را در معرض خطر بارداری خارج رحمی قرار می دهید.
– اگر سابقه ابتلا به PID (عفونت لگن) و آندومتریوز و یا جراحی های ناحیه شکمی دارید، خطر شما برای ابتلا به بارداری خارج رحمی افزایش یافته است.
بنابراین بهتر است قبل از بارداری و اوایل بارداری شرایط خود را در زمینه بارداری افزایش دهید.
– باید با علائم بارداری خارج رحمی آشنا باشید و در صورت مواجهه با علائم آن، فورا به پزشک مراجعه کنید.
– اگر در گذشته سابقه ابتلا به بارداری خارج رحم را داشته اید، باید قبل از اقدام برای بارداری مجدد تحت نظر پزشک زنان قرار بگیرید.
– اگر تست بارداری شما مثبت شده است و در عین حال خونریزی دارید و یا علایم گفته شده در بالا را تجربه می کنید، باید به پزشک مراجعه کنید تا متخصص زنان به معاینات ناحیه لگن شما بپردازد و در صورت صلاحدید، سونوگرافی واژینال را به شما پیشنهاد دهد.
