نام علمی:
تیره:
Fabaceae
منشاء اوليه كشت سويا چين است. طي نيمه اول قرن بيستم اين كشور بزرگترين توليد و صادر كننده در سطح جهان بود. اگرچه پيشينه كشت سويا به بيش از 500 سال قبل برميگردد اما توسعه كشت آن تنها از تقريباً 200 سال پيش اتفاق افتاده است. در حال حاضر آمريكا بزرگترين توليدكننده سويا در سطح جهان است. كل توليد جهاني سويا در سال 2013 حدود 261 تن بوده است.
گیاهشناسی
سویا گیاهی یک ساله و دولپه از تیره باقلا است که به صورت بوته ای استوار و با شاخ و برگ زیاد رشد می کند. این گیاه متعلق به مناطق نیمه گرمسیر و گرمسیر است، اما در مناطق معتدل و سرد نیز رشد می کند. ریشه سویا مستقیم و با انشعابات زیاد است. ریشه در عمق 30 تا 40 سانتی متری خا کپراکنده است، اما در خاک های عمیق تا بیش از یک متر توسعه می یابد. رشد ریشه تا زمانی که ساقه رشد می کند ادامه می یابد و بسته به عادت رشدی گیاه پس از گلدهی در ارقام رشد محدود و در مرحله پر شدن دانه در ارقام رشد نامحدود متوقف می شود. در مناطق کشت سویا، روی ریشه برآمدگی هایی وجود دارد که به صورت گرد ظاهر می شوند که به آنها غده یا گره گفته می شود. این گره ها دارای باکتری هایی هستند که با ریشه سویا دارای همزیستی هستند و می توانند نیتروژن هوا را تثبیت و در اختیار گیاه قرار دهند.
ساقه سويا راست،گرد، غالباً کرک دار و تعداد شاخه آن به نوع رقم بستگي دارد. ارتفاع ساقه در ارقام تجاری سويا بیش از یک متر مي رسد. روی ساقه برآمدگی هایی وجود دارد که به آن گره گفته می شود. گره محل خروج برگ سویا است. گیاه كامل سويا مي تواند 19 تا 24 گره روی ساقه داشته باشد. در سويا تعداد ساقه هاي فرعي در ارقام ديررس زياد بوده و برعكس در ارقام زودرس تعداد آنها ك متر است. برگ های سویا شامل برگ های لپه ای که روی گروه اول ساقه تشکیل می شود. برگ های تک برگچه ای که روی گره دوم تشکیل می شود و برگ های مرکب که سه برگچه اي بوده و از گروه دوم تشکیل می شوند.
برگچه ها نوک تیز تا تخم مرغی شكل و پهن، کر کدار هستند. دم برگ برگچه وسطي گياه بلندتر از دو برگچه ديگر است. تنوع قابل توجهی نیز ازنظر اندازه برگ در ارقام سویا وجود دارد. شرایط حاصل خیزی خا ک نیز در اندازه برگ ها دخالت دارد. برگ های گياه با نزد كيشدن به مرحله رسيدگي كامل ريزش كرده و گیاه رسيده كامل بدون برگ است. گل هاي سویا ك وچ كبه رنگ هاي سفید تا صورتی، ارغوانی و بنفش دیده می شوند. گل ها در سویا به صورت منفرد یا خوشه ای روی گره ها و از محل زاویه بین دم برگ و ساقه آشکار می شوند. گلدهي از بخش های میانی به سمت بالا صورت مي گيرد. دوره گلدهی در سویا از کمتر از ده روز تا یک ماه در ارقام مختلف به طول می انجامد. گرده افشانی در این گیاه خودگشنی است و میزان دگرگشنی وابسته به فعالیت حشرات کمتر از یک درصد است. میوه گیاه سویا غلاف یا نیام نامیده می شود. تعداد غلاف در ارقام تجاری به طور متوسط بیش از 30 نیام در هر گیاه است. در هر غلاف دو تا پنج دانه وجود دارد. هرچند بیشتر ارقام در هر غلاف حدود سه دانه دارند. رسيدن غلاف ها در گياه سويا به صورت یک نواخت نبوده و از بخش های میانی تا پايينی آغاز شده و به سمت انتهای گیاه گسترش مي يابد.
دانه های سویا به صورت گرد تا بیضی دیده می شود. رنگ دانه ها در ارقام سویا متفاوت است و از کرم، زرد تا قهوه ای و سیاه دیده می شود. رنگ ناف نیز از مشخصات دیگر بذر سویا است. رنگ ناف ممکن است به رنگ روشن تا سیاه دیده شود. وزن هزار دانه سویا در بیشتر رقم های زراعی بین 60 تا 250 گرم تغییر می کند.
ارقام سويا از نظر ريخت شناسي، عادات رشدي و طول روز و نيازهاي اساسي به چندين گروه تقسيم بندي مي شوند. يكي از تقسيم بنديها، بر اساس عادت رشدي محدود و نامحدود ميباشد. در ارقام متعلق به گروههاي “رشد نامحدود”، رشد رويشي گياه حتي پس از آغاز گلدهي ادامه مييابد، اما در گروههاي “رشد محدود”، به محض آغاز گلدهي گياه، رشد رويشي گياه كاملاً متوقف ميشود. طول دوره رشد در ارقام هاركور و استيل از تيپ رشد نامحدود، در كشت بهاره حدود 100 تا 110 روز و در تاريخ كاشت پاييزه 90 تا 95 روز ميباشد. در ارقام رشد نامحدود بزرگترين برگها در قسمت مياني بوته تشكيل مي شود. در قسمتهاي بالايي و پاييني بوته از سطح و طول برگها كاسته ميشود. اما رقم ويليامز از تيپ رشد محدود در بهار داراي 125 تا 135 روز طول دوره رويشي ميباشد. گروههاي رشد محدود، گلها ابتدا در گرههاي فوقاني داراي برگ كامل به ظهور رسيده و گلدهي به طرف پايين و بالا ادامه مييابد. برگهاي قسمت انتهايي بوته داراي سطح كمتر با دمبرگ كوتاه ميباشند، ولي در پايين بوته ها طول دمبرگ افزايش مي يابد . سويا گياهي كاملاً خودگشن است.
تقسيم بندي ديگر ارقام سويا از نظر زمان رسيدن و ميزان سازگاري آنها و زمان لازم جهت رسيدن كامل در مناطق مختلف ميباشد. با توجه به اينكه سويا گياهي روزكوتاه مي باشد، لذا در مناطقي كه عرض جغرافيايي بيشتري دارند، بايد از ارقام زودرس كه قادر به گلدهي سريعتر هستند، استفاده كرد، چرا كه وقوع سرما و درجه حرارتهاي پايين در چنين مناطقي زودتر صورت ميگيرد. ارقام سويا از لحاظ زودرسي و ديررسي در آمريكا و كانادا در 12 گروه به شرح زير تقسيم بندي مي شود:
گروههاي دو صفر ) 00 (، يک صفر) 0 ،) 1 ، 2 ، 3 ، 4 ، 5 ، 6 ، 7 ، 8 ، 9 و 10 .
برای خواندن ادامه مطلب همه ی آنچه که درباره گیاه سویا باید بدانید! کلیک کنید.
:: بازدید از این مطلب : 59
|
امتیاز مطلب : 0
|
تعداد امتیازدهندگان : 0
|
مجموع امتیاز : 0
عضو شوید
عضویت سریع
آمار مطالب
آمار بازدید
