استارین وب

​

 ​

پرورش مرکبات در جنوب چین و هندوچین به­ویژه جنوب ویتنام از 2400 سال پیش از میلاد مسیح آغاز شده است. بنابر نشانه­های تاریخی، عبری­ها از سده بیستم پیش از میلاد با مرکبات آشنایی داشته­اند. از کناره­های جنوبی دریای مازندران به عنوان دومین کانون گسترش کشت مرکبات نام برده می­شود.
در جنگ­های صلیبی مرکبات از کشورهای کناره جنوبی دریای مدیترانه به اروپا برده شده است. ترنج یا بادرنگ اولین میوه شناخته شده مرکبات در ایران است که براساس نوشته­های ”تیوفراستوس” گیاه­شناس یونانی از 300 سال پیش از میلاد مسیح در منطقه شوش و شوشتر کاشته می­شده است. نارنج، لیمو ترش و لیمو عمانی در حدود 1200 تا 1300 سال پیش و توسط اعراب به ایران آورده شده است. درخت پرتقال به احتمال زیاد در قرن 16 میلادی توسط پرتغالی­ها از اروپا به ایران آورده شده است و به این دلیل آن را پرتقال نامیده اند.
کشت اقتصادی مرکبات در ایران از 300 سال پیش در شمال کشور آغاز شده و به جنوب کشور رفته است.
توليد مركبات در جهان امروز از اهميت بسزائي برخوردار است يكي از منابع بسيار مهم توليد ثروت ، مبادلات تجاري و اشتغال بكار ساكنين حدود125 كشورمركبات خيز جهان شده است.
مركبات يكي از با صرفه ترين ميوه ها براي توليدكنندگان آن ميباشد زيرا تا آنجائي كه شرايط آب وهوا اجازه ميدهد غير مركبات چيز ديگري بچشم نميخورد . مركبات امروزه در جهان جنبه صنعتي بسيار مهمي را حائز گرديده و منبع پردرآمدي براي كشورهاي توليدكننده آن ميباشد .     امروزه تجارت جهاني طيف گسترده اي از كالاها و خدمات را در برگرفته كه در آن محصولات كشاورزي داراي مقبوليت ويژه اي است. بسياري از كشورهاي جهان بدليــل بهره مندي از شرايط اقليمي مناسب ،‌توليدكننده انواع محصولات كشاورزي بوده و از راه صدور آن با بدست آوردن ميلياردها دلار در آمد ارزي ، بخشي از نيازهاي وارداتي خود را تامين ميكنند.

پیشنهاد انواع مرکبات برای پرورش

• لیموترش سبز: Bearss و Rangpur
• پرتقال ترش: Bouquet de Fleurs و Seville
• گریپ فروت: Red Blush (گوشت صورتی) ، Marsh Seedless (گوشت سفید) ، Star Ruby (گوشت قرمز)
• نارنگی: Clementine و Satsuma
• نارنگی یافا: Minneola و Orlando
• پرتقال شیرین: Valencia و Bloodو Navel

از تمام قسمت­های مرکبات شامل گل، پوست میوه و درون میوه استفاده می­شود. از گل مرکبات عطر و  مربا (بهار نارنج) تهیه می­شود. از پوست پرتقال هم مربا تهیه می­شود و هم از آن اسانس به دست می­آید. از پوست هر تن مرکبات 4 تا 5 لیتر اسانس به دست می­آید (بسته به نوع میوه مقدار آن فرق می­کند). از بذر مرکبات روغن صنعتی استخراج می­شود که در صنایع هواپیمایی از آن استفاده می­شود. میوه مرکبات به صورت تازه مصرف می­شود، آب میوه، کنسانتره و نکتار نیز از آن تهیه می­شود.
انواع مرکبات
از سال 1309 تاکنون بالغ بر150 رقم پرتقال، نارنگی، لیمو شیرین، گریپ فروت، بادرنگ، لیمو­ترش و دورگه­های آنها به کشور وارد شده كه پس ازانجام آزمایش­های مقدماتی و مقایسه ارقام در ایستگاههای پژوهشی، رقم­های مناسب برای نقاط گوناگون انتخاب و معرفی مي شوند. رقم­های انتخاب شده در سه منطقه مرکبات کاری کشور شامل نوار ساحلی دریای خزر (گیلان ، مازندران وگلستان)، نواحی مرکزی (فارس، کرمان، کرمانشاه، ایلام، کهكیلویه و بویراحمد و يزد) و سواحل خلیج فارس و دریای عمان (خوزستان، بوشهر، هرمزگان و سیستان و بلوچستان) کاشته شده است و انجام آزمایش­های مقدماتی و مقایسه ارقام درحال حاضر بر روي تعدادي از ارقام كه از سال 1379 به بعد وارد گرديده ادامه دارد .
انتخاب پایه و پیوندک مناسب هر منطقه و عاری بودن از بیماریهای ویروسی، شبه ویروسی و مایکوپلاسمایی در پرورش و تولید بهینه این محصول نقش بسیار مهمی را بازی می کند زیرا وجود بیش از 30 بیماری ویروسی و 70 بیماری فیزیولوژیکی، قارچی، ژنتیکی در مرکبات که به وسیله حشرات، پیوندک و وسایل مکانیکي آلوده منتقل و منتشر می شوند موجبات مرگ درختان و کاهش چشمگیر محصول را فراهم می سازند .

ویژگی­های مهمترین ارقام مرکبات در ایران:

پرتقال Citrus sinensis

​

واشنگتن ناول ( Washington navel )

اين پرتقال مادر بسياري از پرتقالهاي نافدار دنيا است. ميوه آن درشت و درصورت سالم وعاري بودن درختان از بيماريهاي ويروسي وزن هرميوه به 500 گرم ميرسد ودرحد معمولي از 200 گرم كمتر نيست . جزء ارقام زودرس ميباشد، قدرت نگهداري ميوه هاي آن روي درخت خوب و ريزش ندارد . بسيار حساس به خشكي وحرارت زياد درمواقع ظهور گل وبستن ميوه ميباشد. بهمين دليل دربسياري ازمناطق مركبات خيز جنوب كشور نميتواند محصول خوب با كيفيت بالاتوليد نمايد.

تامسون ناول (Thompson navel )

يكي از ارقام انتخابي براي شمال ايران است. ميوه تامسون ناول در مقايسه با پرتقال واشنگتن ناول نسبتاً  كوچك، كشيده مخروطي ، پوست نازك و صاف است.رنگ پوست آن كم رنگتر از واشنگتن ناول، پره ها گوشتي ولي پر آب تر از واشنگتن ناول است خوش عطر وطعم ، بدون بذر ومقاوم درمقابل سرما و 20 –15 روز زودتر از واشنگتن ناول مي‌رسد .

برای خواندن ادامه مطلب کاشت و پرورش انواع مرکبات کلیک کنید.

​