سالانه به طور متوسط 25 تا 30 درصد محصولات كشاورزي كشور ضايع مي شود؛ ميزاني كه مي توانست غذاي 10 ميليون نفر را تامين كرده و ارز قابل توجهي را در كشور حفظ نمايد. در اين ميان با توجه به منابع توليد محدود در بخش كشاورزي، تقويت صنايع تبديلي و تكميلي، توسعه انبارها و سردخانه ها و استفاده از تكنولوژي هاي نوين فرآوري، حمل و نقل و بسته بندي مي تواند بدون فشار بيش از حد به منابع توليد، توسعه ي همه جانبه ي بخش كشاورزي را موجب شود. براساس آخرين آمار، ميزان ضايعات گندم 10 تا 15 درصد، برنج 5/5 درصد، ميوه و تره بار 30 درصد، مركبات 25 درصد، سيب زميني 48 درصد و گل و گياه 30 تا 35 درصد گزارش شده است.
ميوه ها و سبزي ها مزيتي قابل توجه
تحقيقات نشان مي دهد كه بيشترين ميزان درصد ضايعات محصولات كشاورزي مربوط به بخش باغباني است. بيش از يك سوم مركبات توليد شده در استان هاي شمالي كشور بر روي درختان خشكيده و از بين مي رود و دولت در مواردي محدود ناچار است براي آن كه كشاورز بيش از اين متضرر نشود، بخشي از محصول را خريداري نموده و معدوم كند. ميوه ها و سبزي ها به علت دارا بودن مقادير زياد آب، فاسدشدني هستند، كه اين امر لزوم مصرف به موقع پس از برداشت و يا روش هاي نگهداري را يادآوري مي نمايد. اگر در برداشت و يا آماده سازي و جابه جايي آنها دقت كافي به عمل نيايد، فاسد شده و غيرقابل مصرف خواهند بود. در تمام ميوه ها و سبزي ها و محصولات ريشه اي 65 تا 95 درصد آب وجود دارد و پس از برداشت مي توانند به اعمال حياتي قبل از برداشت نيز ادامه دهند. زماني كه اندوخته هاي غذايي و آبي به پايان برسد، محصولات مرده و فاسد مي شوند. شرايطي از قبيل درجه حرارت بالا، رطوبت اتمسفري پايين و آسيب فيزيكي موجب سرعت فساد طبيعي مي شوند. بي دقتي در جابه جايي محصول باعث ضربه دروني به آن و همچنين شكاف خوردن محصول مي شود. در جمع آوري محصولات به استثناي آن دسته از محصولاتي كه به صورت مكانيزه برداشت مي شوند، در بسياري موارد ديگر شاهد ضايعات بسيار هستيم. در شرايطي كه كشورهاي پيشرفته با شكل دادن به درختان و كنترل مواد بهداشتي، جلوي كمترين ضايعات را مي گيرند و حتي كار را به جايي مي رسانند كه ناخن كارگران جمع آوري محصول را چك مي كنند تا مبادا آسيبي به محصولات برسد. عدم وجود مراقبت هاي زراعي يا ناقص بودن آنها، عدم وجود مهارت هاي شغلي در كارگران، رعايت نكردن فاصله هاي كاشت و نامناسب بودن ماشين هاي برداشت و فرسودگي آنها، نامناسب بودن شكل و اندازه ي جنس مواد بسته بندي، نبود رعايت نكات فني در نگهداري، طولاني بودن فاصله مراكز توليد تا مراكز مصرف و نگهداري، كندي در حمل و نقل، عدم وجود تسهيلات مناسب در امر تخليه و بارگيري، نگهداري بيش از حد مجاز محصول در انبارها و مصرف نامناسب محصولات از جمله علل عمده در ايجاد ضايعات در ميوه جات مي باشد. ايجاد و گسترش صنايع تبديلي مي تواند قسمت قابل توجهي از ضايعات ميوه و تره بار را بازيابي كند. با ايجاد صنايع تبديلي از قبيل كنسانتره ميوه جات، كمپوت و همچنين نگهداري مناسب در سردخانه ها با استفاده از عمليات صحيح و فني، مي توان اين مقدار ضايعات را كاهش داد و علاوه بر آن قسمتي از محصولات تبديل شده را نيز به خارج صادر كرد و وارد بازارهاي جهاني نمود. در ارتباط با مركبات در كانون هاي توليد، اقداماتي نظير چيدن، شستن، سورتينگ، واكس خوردن، بسته بندي، تعبيه سردخانه ها و انبارهاي فني مناسب انجام شده كه براساس زمان برداشت با همين الگو نگهداري شود و به عنوان يك محصول زنده با بافت سالم تحويل مصرف كنندگان داده شود. ايران از لحاظ مركبات مقام ششم را در جهان دارد و با افزايش صنايع تبديلي و بسته بندي صحيح، ارزش افزوده مركبات 10 برابر افزايش خواهد يافت. در مورد ميوه ي سيب، با سطح فعلي بهره برداري صنعتي از سيب توليدي كشور و توليد كنسانتره سيب در سال، ايران توانسته است بعد از آمريكا، آلمان و لهستان، از اين نظر در مقام چهارم قرار گيرد و معادل 6 درصد توليد جهاني كنسانتره را به خود اختصاص دهد.
عضو شوید
عضویت سریع
آمار مطالب
آمار بازدید
