استارین وب

​

 ​

نام علمی:

.Satureja hortensis L

تیره:

Lamiaceae

گیاهشناسی

گیاهی است علفی یکساله و دارای ساقه منشعب به طول 10 تا 30 سانتی متر که به سهولت بر اثر دارا بودن ظاهری به رنگ سبز خاک آلود یا مایل به خاکستری از گونه های مجاور تشخیص داده می شود رنگ ساقه آن تیره تر از برگ است بعلاوه در محل گره ها انشعاباتی حاصل می کند که آنها نیز به نوبه خود منشعب می گردند بطوریکه گیاه به صورت بوته پرپشتی جلوه می نماید. برگهای آن باریک دراز، نوک تیز، نرم و پوشیده از تارهای کوتاه است که به همین سبب به رنگ سبز مات یا مایل به خاکستری جلوه می‌کند. برگهای آن منحصراً یک رگبرگ دارد و در سطح آنها نیز نقاط ریزو فراوانی که عبارت از غده های اسانس داراست ،دیده می شود. طول برگ 1 تا 3 سانتی متر و پهنای آن 2 تا 4 میلی متر، گلهای کوچک و دو جنسی و سفید رنگ مرزه که در تابستان ظاهر می شود وضع مجتمع در طول انشعابات ساقه دارد. میوه کوچک، کروی شکل و از نوع کپسول است.

خواص دارویی

گیاه مرزه و بهبود عملکرد دستگاه گوارش

فیبر موجود در گیاه مرزه به بهبود هضم غذا کمک می‌کند و برای معده درد بسیار مفید است؛ این گیاه به دلیل مقادیر بالای ترکیبات فنلی، دارای خواص ضد باکتری قوی است که خطر ابتلا به زخم معده را کاهش می‌دهد. علاوه بر این، مرزه سرشار از  پروبیوتیکاست که باعث رشد باکتری‌های مفید روده می‌شود و از این طریق به بهبود سلامت دستگاه گوارش کمک می‌کند. همچنین این گیاه به دلیل طبع گرمی که دارد برای درمان تهوع و بیماری‌های گوارشی توصیه می‌شود.

جلوگیری از بروز سرطان با مصرف گیاه مرزه

مرزه سرشار از ترکیبات آنتی اکسیدانی مانند ویتامین C و فلاونوئیدهای پلی‌فنولیک است که آسیب‌های ناشی از رادیکال‌های آزاد تولید شده در بدن را از بین می‌برد؛ رادیکال‌های آزاد، عامل اصلی بروز انواع سرطان مانند سرطان روده بزرگ، سرطان پروستات و … است؛ بنابراین مصرف مرزه، خطر ابتلا به انوع سرطان‌ را کاهش می‌دهد.

گیاه مرزه و تقویت عملکرد سیستم ایمنی 

مرزه دارای مقادیر زیادی ویتامین‌های C و A است که به بهبود سیستم ایمنی بدن کمک زیادی می‌کند؛ این ویتامین‌ها دارای خواص آنتی اکسیدانی بوده، با رادیکال‌های آزاد مقابله می‌کند و مانع بروز آسیب اکسیداتیو سلول‌های سالم بدن می‌شود. ویتامین C موجود در این گیاه تولید گلبول‌های سفید را افزایش می‌دهد؛ بنابراین سیستم ایمنی بدن را تقویت می‌کند. نتایج مطالعات بسیاری نشان داده است که مصرف گیاه مرزه می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌های مختلف مانند سرماخوردگی، تب، سرفه و آنفلوآنزا را کاهش ‌دهد.

برای خواندن ادامه مطلب اینجا کلیک کنید.

​

​

 ​

نام علمی:

.Dracocephalum moldavica L

تیره:

Lamiaceae

Dracocephalum  از کلمات یونانی drakon به معنی اژدها و kehale به معنی سر اژدها گرفته شده، و اشاره به ظاهر گل ها دارد. این جنس با گونه های علفی، یک ساله یا چند ساله، درختچه ای با برگ های ساده متقابل است و گل آذین آن شبیه سنبله، با حلقه های دو لبه ای گل می باشد. پراکنش آن در اروسیا و شمال امریکاست.

گياهشناسي

بادرشبی، گیاهی است علفی و یکساله که منشا آن جنوب سیبری و سراشیبیهای هیمالیا گزارش شده است. این گیاه بطور خودرو در قزاقستان، مغولستان، چین و روسیه می روید. ریشه بادرشبی مستقیم و طول آن 20 سانتیمتر است که انشعابهای فراوانی دارد. ساقه بادرشبی مستقیم، ارتفاع آن متفاوت و بین 80 تا 120 سانتیمتر است. اواخر دوره رویشی گیاه، قسمت تحتانی ساقه ( پای ساقه) کم و بیش چوبی میشود. ساقه اصلی از انشعابهای فراوانی برخوردار است. ساقه ها به علت دارا بودن آنتوسیانین، معمولا بنفش رنگ هستند. برگهای متقابل، به طول 1.7 تا 2.8 و به عرض 0.9 تا 1.6 سانتیمتر میباشند. رنگ برگها سبز تیره است و در حاشیه آنها بریدگیهای دندانه ای شکل وجود دارد. گلها به رنگ بنفش تیره مایل به آبی و بندرت سفید رنگ هستند.

گلها در قسمت فوقانی ساقه های گل دهنده، روی چرخه هایی قرار میگیرند که در هر چرخه 6 گل وجود دارد.کاسبرگها به طول 0.7 تا 0.9 سانتیمتر و زنگوله ای شکل هستند. کاسبرگها از کرکهای بسیار ظریفی پوشیده شده اند. گلهای بادرشبی شهد آورند. میوه فندقه به طول 2.4 تا 2.8 میلی متر و رنگ آن قهوه ای مایل به سیاه است.وزن هزار دانه، 1.7 تا 1.2 گرم است.

​

خواص دارویی

بادرشبو بویی خوش و دلپذیر همچون بوی بادرنجبویه دارد. آن را التیام‌بخش زخم می‌دانند و از عرق بادرشبو به عنوان تقویت کننده قلب و آرامبخش استفاده می‌شود. آن را دارای خواص آرامش‌بخش، اشتهاآور و ضدنفخ نیز دانسته‌اند. در ایران سه دارو از این گیاه تهیه شده‌است.

طریقه مصرف

استفاده مستقیم از بادرشبی معمولاً مرسوم نبوده و کلاً جهت تهیه عرق بادرشبو به عنوان مقوی قلب و آرام بخش مصرف سنتی دارد. مهمترین مواد موثر دارویی: روغن فرار (اسانس)، ترکیبات فنلیک، فلاونوئید، موسیلاژ، املاح معدنی. خواص درمانی بادرشبو : بادشکن، معرق، ضد اسپاسم، ضد ویروس، ضد میکروب. موارد استعمال در پزشکی سنتی: مقوی، مدر، قابض، بادشکن و ضد تب، آرام بخش، التیام دهنده زخم مقدار و دستور مصرف: مقدر 4-2 گرم روزی سه بار به صورت دم کرده می باشد. البته بادرشبو در ارومیه زیاد کشت می شود و عرق این گیاه (به صورت شربت) در این شهر جهت آرام بخشی و مقوی قلب توصیه می شود. بادرشبو متاسفانه به اشتباه بادرنجبویه گفته می شود(هرچند دارای اثرات دارویی مشابهی هم در اکثر موارد دارند اما این دو گیاه از دو جنس متفاوتی اند.

برای خواندن ادامه مطلب اینجا کلیک کنید.

​

​

 ​

نام علمی:

.Mentha piperita L

تیره:

Lamiaceae

گیاهشناسی

تا کنون 50 گونه متعلق به جنس نعناع شناسایی شده اند که از بین این گونه ها تعداد کمی ارزش دارویی دارند و توسط انسان استفاده می شوند. نعناع گیاهی است دو رگ که به صورت خود به خودی در طبیعت به وجود آمده است.

برخی از محققان معتقدند که نعناع از تلفیق گونه های آکواتیکا و اسپیکاتا (به ویریدیس نیز معروف است) به وجود آمده است.

گونه اسپیکاتا نیز گیاهی است دورگ که از تلفیق گونه لانگیفولیا و گونه روتوندیفولیا حاصل شده است. در میان این گیاهان ، وجود «منتول» تنها در اسانس گونه آکواتیکا به اثبات رسیده است.

در مورد منشا این گیاه اختلاف نظرهایی وجود دارد. عده ای از گیاه شناسان آسیا را منشا نعناع می دانند. در حالی که ، برخی دیگر منشا آن را انگلیس دانسته و معتقدند که این گیاه در قرن هفدهم، در انگلیس به وجود آمده است. نعناع در نواحی معتدل اروپا ، آسیا، شمال آمریکا، و استرالیا در سطوح وسیعی می روید. این گیاه به دو فرم مختلف نعناع سیاه یا قرمز(واریته افیسینالیس و فرم روبسنز یا میکام) و نعناع سبز(واریته افیسینالیس فرم پالسنس) یافت می شود.

در اکثر کشورها ، فرم رویسنز (میکام) کشت می شود.

نعناع، گیاهی است علفی و چند ساله ، اندامهای هوایی آن تحت تاثیر سرمای زمستان خشک می شوند. ولی اندامهای زیرزمینی (استلونها و ریزومها) ، زنده بوده و فعالیت خفیفی دارند. ضخامت ریشه نعناع 3 تا 4 میلی متر است. ریشه رستها (استلونها) و ریزومها دارای گره های متعددی است که محل رویش ریشه های باریک و در نتیجه تشکیل گیاهان کوچک در اطراف پایه مادری می باشد. اندامهای زیرزمینی نعناع به رنگ سفید ، نازک و به طول 5 تا 20 سانتی مترند. ریشه نعناع چندان عمیق نیست و به صورت پراکنده در سطح خاک قرار دارد.

ریشه رستها به صورت انشعابهای متعدد بلند و سفید رنگ از ریزوم خارج می شوند. ریشه رستها اندامهایی هستند که برای تکثیر گیاه مورد استفاده قرار می گیرند. از رشد ریزومها، اندامهای هوایی(ساقه و برگ) به وجود می ایند.

نعناع دارای ساقه ای چهار گوش و به واسطه وجود آنتوسیانینها در آنها، به رنگ بنفش هستند. طول ساقه متفاوت بوده و به شرایط اقلیمی محل رویش گیاه بستگی دارد و بین 30 تا 100 سانتی متر است. قسمت بالایی ساقه نسبت به قسمت پایینی از انشعابهی بیشتری برخوردار است.

در این گیاه ، برگها بلند، به طول 3 تا 9 و به عرض 1 تا 3 سانتی متر، بیضی شکل ، پهن، در کناره ها دندانه دار و به رنگ سبز تیره مشاهده می شوند. رگبرگ ها

به رنگ آبی و در پهنک برگ دارای انشعابهای فراوانی هستند. حفره های محتوی اسانس در هر دو طرف برگ وجود دارند.

گلهای نعناع، بنفش روشن و به صورت خوشه های مجتمع روی چرخه هایی قرار دارند که هر چرخه مرکب از 6 تا 7 گل است. عمر گلها بسیار کوتاه بوده و مدت کمی پس از تشکیل از گیاه جدا می شوند. میوه کپسولی، کوچک و به رنگ قرمز تیره است. بذر این گیاه فاقد قوه رویشی است. به واسطه وجود اسانس در پیکر رویشی ، گیاهان از بویی مطبوع و مزه ای خنک و کمی تند برخوردارند. اسانس در ابتدای رویش گیاهان ، در پیکر رویشی ساخته و ذخیره می گردد. با رشد گیاه، سرعت سنتز اسانس افزایش می یابد. اسانس در حفره های زیر کوتیکول ساخته و ذخیره می شود. برگها 2 تا 7/2 درصد و گلها 4 تا 6% اسانس دارند، معمولا” فاقد اسانس می باشند.

به طور متوسط ، مقدار اسانس در اندامهای هوایی گیاه 1 تا 5/1 درصد گزارش سده است. ترکیبات تشکیل دهنده اسانس به بیش از 20 نوع می رسد که مهمترین آنها «منتول» (40 تا 60%)می باشد. بیشترین مقدار «منتول»، در اسانس استخراج شده از برگهای جوان وجود دارد.

اسانس گلها مقدار کمی «منتول» دارد و مهمترین ترکیب آن را «منتوفوران»(10تا12%) تشکیل می دهد. از مواد دیگر اسانس نعناع، می توان از «منتون»(به مقدار 15تا 25%)،« پیپریتون» (به مقدار1/0تا 5/1درصد) ، «پولگون»(بیشتر در برگهای جوان وجود دارد) ، «پنن»،«سابینن»،«سینئول»و «متیل استات» نام برد.

برای خواندن ادامه مطلب اینجا کلیک کنید.

​

​

 ​

نام علمی:

.Catharanthus roseus L

تیره:

Apocynaceae

استفاده از پروانش در اروپا، به 50 سال قبل از میلاد مسیح باز می گردد. در آن زمان، عوام از این گیاه برای جلوگیری از خونریزی ها، درمان زخم ها و دندان درد استفاده می کردند. مردم هند به عنوان ماده کاهش دهنده قند خون از آن بهره می بردند.

به علت وجود آلکالوییدهای ارزشمند در پیکر رویشی و ریشه پروانش در اکثر فارماکوپه ها به عنوان یک گیاه دارویی بسیار مهم معرفی و خواص آن نیز بیان شده است. این گیاه به علت دارا بودن آلکالوییدهای مهم نظیر وینبلاستین و وینکریستین که هر دو اثر آنتی نیوپلازی (ضد تومور) دارند در صنایع داروسازی اهمیت بسیاری دارد و حدود 30 سال است که مورد استفاده قرار می گیرد. این مواد در شیمی درمانی برخی سرطان ها نیز کاربرد دارند. ریشه این گیاه حاوی آلکالویید روباسین (آچمالایسین) است که اثر آنتی فیبریلیک داشته و سبب افزایش فشار خون نیز می گردد.

سولفات وینبلاستین که نام تجاری آن ولب است و در بیماری های سرطان خون (لکومیا) تولید بی حد سلول های گلبول سفید را در بیماران کندتر می کند.

مصرف سالانه برگ و ریشه این گیاه در امریکا هر یک حدود 100 تن (وزن خشک هر یک) و ارزش هر گرم آلکالویید وینکریسیتین در حدود 4000 دلار می باشد. نیاز جهانی به این آلکالویید در سال 4 کیلو گرم و به آچمالایسین 300 کیلو گرم گزارش شده است.

این گیاه در کشورهای امریکا، آلمان، مجارستان، ایتالیا، هند، روسیه و فلسطین اشغالی در سطوح وسیع کشت می شود.

گیاهشناسی

پروانش (با وینکاروزا و لوکنراروزا هم نام می باشد) گیاهی است درختچه ای، چندساله که البته در مناطق سرد به صورت یک ساله کشت می شود. منشا این گیاه مناطق حاره و گرمسیر مانند جنوب هند، اندونزی و ماداگاسکار گزارش شده است و در دشت ها و تپه هایی که 500 متر از سطح دریا ارتفاع دارند می روید. طول ریشه اصلی پروانش 20 تا 40 سانتی متر است. این ریشه انشعاب های کمی دارد. پروانش دارای ساقه ای استوانه ای و مستقیم است. ارتفاع این گیاه در شرایط اقلیمی متفاوت و بین 40 تا 90 سانتی متر می باشد. پای ساقه گیاهان چند ساله چوبی می شود.

رنگ ساقه سبز یا قرز کم رنگ می باشد. قسمت فوقانی ساقه انشعاب های بیشتری دارد. برگ ها ساده، براق، چرمی، تخم مرغی شکل و متقابل هستند و دمبرگ کوتاهی دارند. گل ها در انتهای ساقه های اصلی و فرعی پدیدار می شوند. رنگ گل ها سفید یا صورتی است. گل ها معمولا اواخر بهار (خرداد) تشکیل می شوند و تا قبل از فصل سرما روی گیاهان باقی می مانند. میوه استئانه ای شکل است و دانه های سیاه رنگ در داخل آن قرار گرفته اند. میوه پس از رسیدن با شکاف های طولی باز شده و بذرهای داخل آن بیرون می ریزند. طول بذر 3 میلی متر و پهنای آن 1 میلی متر است. وزن هزار دانه 2 تا 4/2 گرم است. این گیاه دوره رویشی نسبتا بلندی دارد. از بدو رویش بذر تا رسیدن و کامل شدن میوه 180 تا 200 روز به طول می انجامد. رشد اولیه گیاه بسیار کند می باشد.

پروانش دارای 3 واریته است که عبارتند از: الف) آلبا با گل های سفید، ب) رزیوس با گل های صورتی، ج) آسیلاتا با گل های سفید که وسط آن لکه های ارغوانی مشاهده می شود.

تا کنون 95 نوع آلکالویید از این گیاه استخراج شده است که مقدار آن در پیکره رویشی 2/0 تا 1 درصد گزارش کرده اند. آلکالوییدهای پروانش همگی از گروه تریپتوفان می باشند. مهم ترین این آلکالوییدها روباسین است که از ریشه استخراج می شود. آلکالوییدهای وینبلاستین و وینکریسیتین در برگ ها ساخته و ذخیره می شوند.

برای خواندن ادامه مطلب اینجا کلیک کنید.

​

​

 ​

نام علمی:

Amsonia tabernaemontana WALT

تیره:

Apocynaceae

آنسونیا یک گیاه دارویی جدید است که در اوایل دهه ۱۹۸۰ به عنوان گیاهی دارویی معرفی شد و خواص آن در فارماکوپه های معتبر بیان گردید. دانه های آنسونیا حاوی آلکالوییدهای ارزشمندی است که باعث کاهش فشار خون و مداوای بیماری های عروقی مربوط به مغز به خصوص سبب تسریع گردش خون  در عروق مغز و افزایش اکسیژن در آن می گردد. داروهایی که از مواد موثره این گیاه ساخته شده و در بازار دارویی به فروش می رسند، عبارتند از: کاوینتون و وینکامین. آپووینکامین ماده ای است که از تغییر آلکالوییدهای بذرهای این گیاه طی برخی واکنش های شیمیایی ساخته می شود و در مداوای بیماری های پوستی مانند پزوریازیس نقش عمده ای دارد. بذر این گیاه توسط مرحوم دکتر رضا امیدبیگی به ایران آورده شده و کشت می شود. متخصصان گیاه شناس نام آنسونیا یا آسونگیا را برای آن انتخاب کرده اید.

گیاهشناسی

آنسونیا گیاهی خشبی و چندساله است که منشا آن شمال آمریکا گزارش شده است. پیکر رویشی این گیاه به سرما حساس است و با شروع فصل زمستان خشک می شود. از این رو توصیه می شود با آغاز فصل سرما روی ریشه را با خاک به ضخامت ۱۰ تا ۲۰ سانتی متر پوشاند تا پس از گذشت فصل سرما گیاه دوباره روییده و شاخه ها و انشعاب های جدیدی تولید کند. آنسونیا به صورت بوته ای استوار و پر برگ رشد می کند. ساقه این گیاه استوانه ای، ترد و شکننده می باشد. ارتفاع بوته بین ۵۰ تا ۱۰۰ سانتی متر است. سطح ساقه صاف، بدون کرک و سبز رنگ است که حاوی مقدار کمی آنتوسیانین نیز می باشد‌. ساقه از فاصله ۵۰ تا ۶۰ سانتی متری سطح زمین منشعب می شود و شاخه های گل دهنده را به وجود می آورد. گیاهان ۲ تا ۳ ساله دارای ۲ تا ۸ انشعاب هستند، در حالی که تعداد انشعاب های ساقه در گیاهان مسن تر به ۵۰ تا ۸۰ می رسد. گل ها فقط روی برخی ساقه ها که به ساقه های زایشی معروفند، به وجود می آیند. در حالی که روی برخی دیگر از ساقه ها که به ساقه های رویشی معروفند، تنها برگ ها رشد می کنند. طول شاخه های زایشی به ۲۰ تا ۴۰ سانتی متر می رسد. شکل برگ ها متفاوت است و از شکل تخم مرغی تا بیضوی متغیر می باشند.

برگ ها دمبرگ کوتاه و کناره های صاف دارند. طول برگ ها به ۶ تا ۱۲ سانتی متر و به پهنای ۱ تا ۵/۲ سانتی متر می رسد. پهنک به رنگ سبز براق و حاوی مقادیر کمی آنتوسیانین است. برگ ها در اواخر دوره رویشی به تدریج زرد رنگ می شوند. گل ها به رنگ آبی روشن و ۵ قسمتی (لبی) هستند که در انتهای ساقه های زایشی به صورت دسته های مجتمع مشاهده می شوند.

برای خواندن ادامه مطلب اینجا کلیک کنید.

​

​

 ​

نام علمی:

Vinca minor

تیره:

Apocynaceae

پروانش صغیر گیاهی است سایه پسند که در کنار سایر گیاهان علفی در باغ ها و خرابه ها می روید. این گیاه تا مدت ها از جنبه های زیستی کشت می شد. تا این که از اواخر سال ۱۹۵۰ به عنوان یک گیاه دارویی مهم وارد صنایع داروسازی گردید. مردم اروپا از پیکر رویشی این گیاه به عنوان ماده مدر، تصفیه کننده خون و همچنین برای معالجه زخم ها استفاده می کردند.

در سال ۱۹۵۹ برای اولین بار محققان از پیکر رویشی این گیاه آلکالوییدی به نام (وینکامین) استخراج کردند. وینکامین کاهش دهنده فشار خون است (قبل از کشف این ماده برای کاهش فشار خون از رسرپین استفاده می شد). با آشکار شدن اهمیت آلکالوییدهای پروانش صغیر در صنایع داروسازی کاشت آن مورد توجه قرار گرفت و زمین های زراعی وسیعی در کشورهای رومانی، سوییس، سوید، بلغارستان و مجارستان برای کشت این گیاه اختصاص یافت.

گیاهشناسی

پروانش صغیر گیاهی چند ساله و همیشه سبز است. این گیاه در مناطق جنگلی که مقدار مواد هوموسی خاک زیاد باشد، می روید. ریشه پروانش صغیر نازک است و انشعاب های زیادی دارد. ریشه های جوان رنگ روشنی دارند و با گذشت عمر زرد تیره می شوند.

ساقه به رنگ سبز، استوانه ای شکل و یا گاهی چهار گوش می باشد و به حالت خزنده روی زمین قرار دارد. در اثر تماس گره ها با خاک ریشه های نابجای ظریفی پدید می آیند. برگ ها تخم مرغی شکل، چرمی، براق و متقابل بوده و طول آنها ۲ تا۴ سانتی متر و پهنای آن ۱ تا ۵/۲ سانتی متر می باشد. کناره های برگ صاف و بدون دندانه و برگ ها دارای دمبرگ کوتاهی می باشند. رنگ گل ها آبی روشن یا آبی مایل به بنفش است و در انتهای ساقه های اصلی فرعی پدیدار می شوند.

برای خواندن ادامه مطلب اینجا کلیک کنید.

​

​

 ​

نام علمی:

Sinapis alba

تیره:

Brassicaceae

مردم اکثر سرزمینها از زمانهای گذشته خردل سفید را می شناخته اند. مردم روم از پیکر رویشی تازه خردل به عنوان سبزی خوردن و از بذرهای آن به عنوان ادویه استفاده می کرده اند. از دانه خردل به طور گسترده ای در صنایع غذایی استفاده می شود. سس خردل که از ترکیب دانه پودر شده آن (پس از جدا نمودن پوست با سرکه، نمک و سایر ادویه ها حاصل می شود، به عنوان چاشنی مهم اغذیه به کار می رود.

مردم برخی از کشورهای آسیایی در گذشته از روغن استخراج شده دانه های این گیاه در تهیه غذا و همچنین به عنوان روغن چراغ استفاده می کرده اند. روغنهای یاد شده را می توان به عنوان گریس نیز برای قطعات حساس بعضی از ماشینها به کار برد.

در نظر مردم سده های گذشته، دانه های این گیاه خاصیت دارویی داشته و برای مداوای بیماری هایی مانند رماتیسم و دردهای عصبی و نیز به عنوان ماده ای ملین) به کار می رفته است. در حال حاضر، چون از مواد مؤثره گیاهان دیگر می توان برای مداوای بیماری های مذکور استفاده نمود، خردل اکنون کمتر موارد استعمال دارویی دارد.

به علت نوش فراوان که در گلهای این گیاهان به وجود می آید، در ردیف گیاهان مولد عسل قرار دارند. عملکرد عسل تولیدی زنبورهایی که از این گیاهان استفاده می کنند، به ۴۰ کیلوگرم در هکتار می رسد.

چون خردل چاشنی مطبوع و خوش خوراکی است، وارد رژیم غذایی اکثر مردم شده است. مصرف سالانه دانه های خردل به بیش از ۲۰۰ هزار تن می رسد که قسمت عمده آن را کشورهایی مانند کانادا، دانمارک، فرانسه، آرژانتین، سوئیس و روسیه تولید می کنند.

برای خواندن ادامه مطلب اینجا کلیک کنید

​

​

 ​

نام علمی:

Ferula assa-foetida

تیره:

Apiaceae

برای اولین بار در سال 1687 میلادی، شخصی به نام کامفر در لارستان فارس گونه آنغوزه را شناسایی کرد و با بکار گرفتن تعدادی بهره بردار بومی، اقدارم به بهره برداری آنغوزه در این منطقه کرد. وی پایه گذار روش تیغ زدن سنتی (برش عرضی) در ایران می باشد. پس از او، اهالی شهرستان نی ریز این حرفه را آموختند و خود اقدام به بهره برداری کردند.

صمغ آنغوزه که از ریشه این گیاه استحصال می شود، توسط رومی ها مصرف می شده و امروزه به طور وسیع در هند به عنوان ادویه در تهیه برخی غذا ها، انواع ماهی، سبزی ها و سس، مورد استفاده قرار می گیرد.

این صمغ، اثر تشنج آور و ضد کرم دارد. در معالجه بیماری هایی با منشا عصبی، دستگاه تنفسی، اسپاسم حنجره، آسم و دستگاه هضم و همچنین در رفع یبوست در افراد مسن، به کار می رود.

ساقه های جوان گیاه تازه آنغوزه، در نواحی خراسان و کرمان به مصرف غذایی می رسد. اسانس حاصل از صمغ آنغوزه در صنایع غذایی، در تهیه سس مورد استفاده قرار می گیرد.

این گیاه در استان های کرمان، فارس، خراسان، یزد، سمنان و هرمزگان سیستان بلوچستان و بلوچستان، اصفهان، کهکیلویه و بویر احمد و استاد بوشهر می روید.

گیاهشناسی

آنغوزه گیاهی است چند ساله و علفی، بومی استپ های ایران و قسمت هایی از افغانستان است. دارای ساقه ای قوی است. این گیاه حداقل در پنج سال اول رویش برگ های طوقه ای تولید می کند که بر روی سطح زمین قرار می گیرد. رنگ برگ ها سبز تیره و دارای برگیدگی هایی عمیق است. از میان برگ های این گیاه، ساقه ای راست و استوانه ای خارج می شود. ارتفاع ساقه به 2 تا 5/2 متر می رسد. برگ های پایینی ساقه عموما گوشتدار به طول 50 تا 60 سانتی متر و فاقد دمبرگ و منقسم به قطعاتی با تقسیم های فرعی دندانه دار یا لوبدار است. ساقه دارای فرو رفتگی هایی متعددی است و سطح آن پوشیده از تعدادی زیاید سلول های کرک مانند است.

برای خواندن ادامه مطلب اینجا کلیک کنید.

​

​

 ​

نام علمی:

.Bunium persicum (Boiss)

تیره:

Apiaceae

میوه زیره سیاه ایرانی خاصیت دارویی دارد. مردم از این میوه به عنوان باد شکن و هضم کننده غذا استفاده می کنند. برای تقویت دستگاه گوارش و مداوای دل پیچه نوزادان نیز می توان از آن استفاده نمود.

از این میوه همچنین به عنوان ادویه و چاشنی در تهیه بعضی غذا ها مانند سوپ، راگو، نان، پنیر و پلو استفاده می شود.

گیاهشناسی

زیره سیاه ایرانی گیاهی است علفی، کوچک و چند ساله که در ارتفاعات کوه های مرکزی، جنوب شرقی و شمال شرقی به خصوص اطراف کرمان، تهران، سمنان، خراسان و … می روید. این گیاه در محیط زیست طبیعی به وسیله بذر تکثیر می شود. ارتفاع این گیاه به یک متر هم می رسد. برگ های زیره سیاه ایرانی بسیار ریزند. برگ های بالایی نخی شکل و بدون دمبرگ و دارای قطعات سیخک مانند می باشند. برگ های پایینی دارای بریدگی و شامل دو بار تقسیمات شانه ای عمیق و دارای دمبرگ می باشند.گل ها سفید یا کرم رنگ هستند و با آرایش چتری در انتهای ساقه های اصلی و فرعی ظاهر می شوند. میوه به شکل فندقه دو قسمتی است که شیزوکارپ را به وجود می آورد. بذر ها شبیه زیره سبز بوده، ولی عطری قوی تر نسبت به آن دارند. زیره سیاه ایرانی غده زیر زمینی به رنگ تیره، تولید می کند. اندازه غده ها بسته به سن گیاه به اندازه یک قاشق ماش تا اندازه یک تخم مرغ بزرگ متغیر است.

ترکیبات شیمیایی

زیره سیاه ایرانی دارای ترکیبات شیمیایی مشابه زیره سبز است. اسانس آن بیش از زیره سبز (7 تا 10 درصد) است. عمده ترین ترکیبات تشکیل دهنده اسانس را هیدروکربن های ترپنی (به مقدار 40 تا 68 درصد) تشکیل می دهند که مهمترین آنها عبارتند از : پ سیمین، گاما تروپین، آلفا پینن، بتا پینن، آلفا ترپینن.

نیازهای اکولوژیکی

گیاه زیره سیاه ایرانی ویژه مناطق مرتفع (2300 تا 3500 متر از سطح دریا) به صورت دیم و خودرو و جود دارد و در شرایط اقلیمی مختلف نظیر منطقه خور و بیابانک استان اصفهان، ارتفاعات جبال بارز در استان های هرمزگان و کرمان و مناطق مرتفع استان خراسان یافت می شود. در زمین های خشک و نیمه خشک کمتر دیده می شود. بذر این گیاه برای جوانه زنی یک دروه سرمای شدید (استراتیفیکاسیون) نیاز دارد. دوره خواب بذر زیره سیاه کرمانی را با سرمای یکنواخت (به مدت 2 ماه) در دمای صفر تا 5 درجه سانتی گراد می توان شکست. عمدتا در خاک هایی با بافت متوسط (شنی – رسی) با املاح کم می روید. این گیاه دوره رویشی کوتاهی دارد و میوه هایش تا قبل از تابستان می رسند و سپس گیاه خشک می شود.

برای خواندن ادامه مطلب اینجا کلیک کنید.

​

​

 ​

نام علمی:

.Carum carvi L

تیره:

Apiaceae

در انجیل، میوه های گیاه زیره سیاه به عنوان ادویه ای مطبوع معرفی و خصوصیات فوق العاده آن بر شمرده شده است. دیوسکورید در کتاب خود تحت عنوان پنج مقاله گفته است زیره سیاه انسان را قوی و تنومند می کند.

این گیاه از قرن دهم از جزایر سیسیل تا شمال اسکاندیناوی در مقیاس وسیعی کشت می شده است. برای اولین بار در قرن دوازدهم، فارماکوپه آلمان از میوه زیره سیاه به عنوان دارو یاد کرد. در حال حاضر، زیره سیاه در اکثر فارماکوپه های معتبر رسما به عنوان دارو معرفی شده است. از مواد موثره زیره سیاه برای مداوای دل درد و نفخ شکم استفاده می شود. اسانس میوه مانع از رشد و تکثیر برخی از باکتری ها می شود. از این اسانس در صنایع دارو سازی، صنایع غذایی، شیرینی سازی، نوشابه سازی، کنسرو سازی و صنایع بهداشتی و آرایشی استفاده های فراوان می شود. به علت استفاده روز افزون از بذر های این گیاه، روز به روزبر متقاضیان آن افزوده می شود. از این رو، زیره سیاه در سطوح وسیعی در کشور های هلند (از مهمترین کشور های صادر کننده زیره سیاه است)، آلمان، روسیه، آمریکا، مصر و تعدادی از کشور های آسیایی، به زیر کشت می رود.

گیاهشناسی

تاکنون، بیش از 20 گونه از جنس کاروم مورد شناسایی قرار گرفته است که عملکرد بعضی از آنها کم و برخی دیگر بسیار زیاد است. گونه های مختلف زیره سیاه گیاهانی هستند یکساله، دو ساله و یا چند ساله که عملکرد گیاهان دو ساله بیش از گیاهان یک ساله است و به صورت گسترده ای در جهان کشت می شود.

گیاهان دو ساله دارای ریشه ای مخروطی به ضخامت یک بند انگشت هستند که به طور مستقیم در زمین فرو می رود. این ریشه کم و بیش گوشتی و سطح خارجی آن به رنگ قهوه ای تیره بوده و قسمت داخلی آن سفید است. گیاه در سال دوم رویش به ساقه می رود. ساقه به طور مستقیم رشد می کند. ارتفاع آن 1 تا 5/1 متر است و از بخش تحتانی آن شاخه های متعددی خارج می شود. در سال اول رویش، برگ های طوقه ای که دمبرگ بلندی به طول 20 سانتی متر دارند، به وجود می آیند. برگ های انتهای ساقه فاقد دمبرگ اند و مستقیما به ساقه متصل می باشند. برگ ها دارای بریدگی های عمیق هستند. برگ های پایین ساقه با برگ های بالایی تا حدودی تفاوت دارند. به طوری که برگ های پایینی (قسمت تحتانی) از بریدگی بیشتری نسبت به برگ های بالایی برخوردار بوده و رشته مانند به نظر می رسند.

ار تفاع گیاهان یک ساله متفاوت و بین 50 تا 70 سانتی متر است. برگ های گیاهان یک ساله نسبت به برگ های گیاهان دو ساله، روشن تر و به رنگ سبز روشن هستند.

هر دو نوع گیاه (اعم از یک ساله و دو ساله) دارای گل های سفید یا صورتی هستند که روی چتر های مرکب از 5 تا 10 شعاع قرار گرفته اند. گل ها یک پایه (دارای اندام های نر و ماده) هستند.

میوه بیضوی، فندقه (شیزوکارپ) و رنگ آن قهوه ای روشن است. در طول میوه، خطوط باریکی که تعداد آنها اغلب پنج (5) عدد می باشد، دیده می شود.

میوه زیره سیاه بوی مطبوعی دارد که ناشی از وجود اسانس در آنهاست. اسانس پس از ساخته شده در حفره های مخصوص (از نوع شیزوژن) ذخیره می شود.

بذر های گیاهان دو ساله دارای 3 تا 7 درصد سانس است، در حالی که در بذر های گیاهان یک ساله مقدار آن به 2 تا 3 درصد می رسد. پس از استخراج اسانس، کنجاله حاوی 20 درصد پروتئین و 14 درصد تا 22 درصد چربی است کع غذایی مناسب برای طیور می باشد.

اسانس این گیاه از ترکیبات مختلف ترپنی و ترپنوئیدی تشکیل شده است. عمده ترین آنها کارون که مقدار آن بین 50 تا 70 درصد می باشد. از ترکیبات دیگر می توان از لیمونن (25 تا 30 درصد)، دی هیدروکارون، کاروئول و دی هیدروکاوئول نام برد.

اندام های دیگر این گیاه مانند ریشه، ساقه، برگ ها، گل ها و چتر ها نیز محتوی اسانس می باشند. ولی قسمت عمده اسانس در میوه ها (بذر ها) ساخته و ذخیره می گردد که این اسانس از بهترین کیفیت نیز برخوردار است.

اسانس از بدو تشکیل میوه به تدریج ساخته می شود و مقدار آن در این مرحله (در آغاز تشکیل میوه) کم است. میوه ها در مرحله ای که هنوز کاملا نرسیده و به رنگ سبز (در مرحله شیری) هستند، دارای حداکثر مقدار اسانس می باشند (در این مرحله مقدار کارون کم است)، سپس با کامل شدن میوه، مقدار کمی اسانس کاسته می شود و به اندازه ثابت خود می رسد (اسانس در این مرحله، از بیشترین مقدار کارون برخوردار است).

برای خواندن ادامه مطلب اینجا کلیک کنید.

​